Koszerne czyli dobre

E-Nowik.plMonika Nowik

Bogactwo Izraela to nie tylko jego długa historia, lecz niezwykła kultura. To przede wszystkim ludzie – ich sposób spędzania wolnego czasu i codzienne zajęcia. Powszedniość tego kraju znacznie różni się od polskiej rzeczywistości, co czyni Izrael tym bardziej interesującym.

Siódmy dzień tygodnia

Według tradycji żydowskiej, ujętej na kartach Biblii, siódmym dniem tygodnia (dniem w którym Bóg odpoczął po stworzeniu świata) jest szabat, czyli sobota. Ów dzień (jak też każdy inny) wyznaczają wschody i zachody słońca. Szabat zaczyna się tuż przed zachodem słońca w piątek, a kończy w sobotę, wraz z zapadnięciem zmroku. Wtedy to życie wspólnot żydowskich koncentruje się w obrębie rodziny, która w skupieniu celebruje ten święty czas. Wszelka praca ustaje. Mężczyźni idą do synagogi. Po ich powrocie kobiety podają posiłek, który ugotowany zostaje jeszcze przed szabatem. Na przykrytym białym obrusem stole kładzie się dwie chałki i nóż. Przy nich stawia się świecznik (menorę), kiduszowy kielich, karafkę z winem, sól i dwie świece w lichtarzach.

Zapalenie świec przez panią domu jest znakiem rozpoczęcia szabatu. Wówczas ojciec rodziny wypowiada błogosławieństwo (kidusz) nad winem. Wszyscy dokonują rytualnego obmycia rąk i zaczynają spożywać posiłek.

Przez czas szabatu obowiązuje zakaz wykonywania wielu czynności, m.in: pisania, dokonywania transakcji pieniężnych, używania urządzeń, zapalania ognia, podróżowania.

Obrzędy żydowskie

Większość obrzędów żydowskich związana jest z wkraczaniem człowieka w kolejne etapy życia. Narodziny dziecka płci męskiej wita się pierwszym z nich – obrzezaniem. Obrzezanie, czyli usunięcie fragmentu napletka, symbolizuje zawarcie przymierza z Bogiem. Nowonarodzoną dziewczynkę powierza się Bogu poprzez uroczyste nadanie imienia. Dopiero po ukończeniu 13. roku życia dzieci stają się pełnoprawnymi członkami wspólnoty religijnej. Od tej pory obowiązują ich takie same prawa i obowiązki jak dorosłych.

Uroczystość przejścia w okres dorosłości nazywa się bar micwą (u chłopców) i bat micwą (u dziewcząt).

W zgodzie z Torą

To, co wyróżnia kuchnę tego kraju, to jej koszerność. Hebrajskie słowo koszer (dosł. łączenie) oznacza coś stosownego, dobrego, nadającego się. Koszerne jest wszystko, co zgodne z przepisami religijnego prawa żydowskiego. Prawo to zostało ustanowione na podstawie zasad zawartych w Torze i nazwane kaszrut. To, co nie podlega tym prawom, jest nieczyste, czyli trefne.

Koszerność dotyczy przyrządzania i łączenia potraw oraz zasad higienicznych przechowywania żywności i przepisów dotyczących uboju zwierząt. Tora zezwala jeść tylko niektóre zwierzęta (np. owce, krowy), a dodatkowo muszą być one czyste, czyli podlegać ww. zasadom uboju, wykrwaniania i przechowywania. Mięso musi być oddzielone od mleka, dlatego wszystkie produkty zostały podzielone na mięsne, mleczne i neutralne (np. ryby, chleb, ciasta, jarzyny, kasze). Wszystkie te zalecenia mają bezpośredni związek z ciepłym klimatem tych terenów i od wieków chronią ludzi przed zatruciem pokarmowym.

Szczególnie ortodoksyjni Żydzi podporządkowali sobie zasady koszerności w sposób absolutny. Dziś wiele kuchni w Izraelu urządza się w taki sposób, który pozwala oddzielić produkty mięsne od mlecznych. W ortodoksyjnych żydowskich kuchniach używa się osobnych naczyń i sztućców do produktów mlecznych i osobnych do potraw mięsnych. Zestawy takie (najczęściej odróżniające się kolorem lub kształtem) przechowywane są w osobnych szafkach, myte w oddzielnych zlewach, osuszane osobnymi ręcznikami. W lodówkach pobożnych Żydów osobne miejsce wyznacza się dla mięsa i nigdy nie kładzie się tam mleka. Osobne palniki służą przyrządzaniu np. jagnięciny, a osobne kaszki manny. Co bogatsi Żydzi upraszczają sprawę, budując w obrębie domu dwie kuchne: mięsną i mleczną.

W roku 1897 Żydzi zwołali I Kongres Syjonistyczny, którego celem było przywrócenie ducha w narodzie i rozpowszechnienie idei odrodzenia na nowo własnego państwa. Wtedy tez utworzony został Żydowski Fundusz Narodowy, którego zadaniem było zbieranie pieniędzy na zakup ziem i budowę osiedli dla wspólnot żydowskich na terenie ówczesnej Palestyny. Włsąnie dzięki tym działaniom powstało miasto, bez którego dzisiaj trudno byłoby wyobrazić sobie Izrael. Tel Awiw – miasto o biblijnej nazwie oznaczające Wzgórze Wiosny powstało w 1909 roku pośród wydm, na północ od Jaffo, na ziemi zakupionej przez Żydów z pieniędzy uzyskanych dzięki Funduszowi Narodowemu. Dziś, połączone w jeden kompleks miejski z Jaffo, stanowi centrum gospodarcze i kulturalne kraju. Zabytkowa dzielnica Jaffo zamieszkana jest częściowo przez Arabów, a nowoczesna – Tel Awiw, z wieżowcami i willowymi osiedlami, przez ludność żydowską. O kształcie Tel Awiwu zadecydowało jego usytuowanie. Wybrzeże Morza Śródziemnego sprawiło, że miasto jest nie tylko ponadmilionową metropolią, lecz także wspaniałym kurortem. Liczne luksusowe hotele, bary i kawiarne stojące wzdłuż plaży tylko czekają na spragnionych relaksu i odpoczynku przybyszów. Natomiast w głębi miasta, z ogólnej panoramy, wybija się bryła wieżowca Shalom. Przez wiele lat był on najwyższą budowlą Tel Awiwu – liczy bowiem 140 m wysokości. Warto dowiedzić ten wieżowiec ze względu na udostępniony turystom na 34. piętrze taras widokowy. Podczas wycieczki ulicami miasta nie można pominąć Muzeum Sztuki Tel Awiwu. Mieści się w nim najlepsza w Izraelu kolekcja obrazów. Większośc z nich pochodzi z XIX i XX wieku. Są tu prace najgenialniejszych twórców tego okresu: Moneta, Renoira, van Gogha, Picassa, Chagalla, Muncha czy Salvadora Dali. Muzeum szczyci się również zbiorem obrazów mistrzów flamandzkich z XVII wieku. Godna uwagi jest też kolekcja sztuki współczesnej. Młodzi twórcy izraelscy chętnie pokazują swoje prace w Pawilonie Heleny Rubinstein. Innym wartym zwiedzenia muzeum miasta jest Eretz Israel Museum (Muzeum Ziemi Izraela). Powstało ono nad placem wykopalisk archeologicznych Tel Qasile. Odkryto tam osiedle zbudowane 4 tys. lat temu. Jego ślady możemy obejrzeć jako jedną z wielu ekspozycji muzealnych.

Post a Comment

Your email is never published nor shared. Required fields are marked *

*
*